Chiều ngày 01/6/2026, tại Phòng họp A204, Khoa Kế toán đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Kế toán ngoại tệ và tỷ giá trong hoạt động kinh doanh”. Hội thảo là diễn đàn học thuật nhằm trao đổi, cập nhật những vấn đề lý luận và thực tiễn về kế toán ngoại tệ, xử lý chênh lệch tỷ giá, đồng thời phân tích những yêu cầu mới trong công tác quản trị tài chính doanh nghiệp khi nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới.
Toàn cảnh Hội thảo
Tham dự Hội thảo có: TS Phạm Thanh Bình – Chủ nhiệm Khoa Ngân hàng, TS Bùi Văn Can – Chủ nhiệm Khoa Kinh tế, TS. Trần Thị Thanh Bình – Phó Chủ nhiệm Khoa Quản trị Kinh doanh, Bà Lưu Thị Hải Hà – Phó Trưởng phòng thường trực QLĐT, TS. Nguyễn Việt Xô – Phó Trưởng phòng Khoa học và đảm bảo chất lượng, Nhà báo Nguyễn Văn Long – Phó Giám đốc thường trực Trung tâm Truyền thông. Về phía Khoa Kế toán có PGS. TS Đặng Văn Thanh – Chủ nhiệm Khoa, cùng các thầy cô trong Ban Chủ nhiệm và các cán bộ, giảng viên Khoa Kế toán có mặt đông đủ. Đây là hoạt động học thuật thường niên có ý nghĩa thiết thực, góp phần tăng cường năng lực nghiên cứu khoa học, cập nhật kiến thức chuyên môn và gắn kết hoạt động đào tạo với thực tiễn nghề nghiệp.
Ngoại tệ và tỷ giá – Những vấn đề ngày càng quan trọng đối với doanh nghiệp
Phát biểu khai mạc và đề dẫn hội thảo, PGS.TS Đặng Văn Thanh, Chủ nhiệm Khoa Kế toán nhấn mạnh rằng trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, các giao dịch bằng ngoại tệ đã trở thành hoạt động thường xuyên của nhiều doanh nghiệp Việt Nam. Hoạt động xuất nhập khẩu, đầu tư nước ngoài, vay vốn quốc tế và thanh toán xuyên biên giới ngày càng phát triển đã làm gia tăng mức độ tác động của tỷ giá hối đoái đến hoạt động sản xuất kinh doanh.
Biến động tỷ giá không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu, chi phí, lợi nhuận mà còn tác động trực tiếp đến dòng tiền, cơ cấu nguồn vốn, khả năng thanh toán và mức độ an toàn tài chính của doanh nghiệp. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp có thể phát sinh lãi hoặc lỗ tỷ giá lớn dù hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh cốt lõi không thay đổi đáng kể. Điều đó cho thấy kế toán ngoại tệ không còn đơn thuần là vấn đề ghi nhận kế toán mà đã trở thành một nội dung quan trọng trong quản trị tài chính và quản trị rủi ro doanh nghiệp.
Nhiều tham luận chuyên sâu, gắn với thực tiễn doanh nghiệp
Tại hội thảo, các báo cáo tham luận đã tiếp cận chủ đề từ nhiều góc độ khác nhau, kết hợp giữa lý luận kế toán hiện đại với các tình huống thực tiễn phát sinh trong doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
ThS. Đặng Xuân Định trình bày tham luận “Đặc điểm hoạt động thương mại dịch vụ ảnh hưởng đến kế toán ngoại tệ và tỷ giá”. Báo cáo đã phân tích những đặc trưng của các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ có giao dịch bằng ngoại tệ; làm rõ tác động của thời điểm ghi nhận doanh thu, chi phí, công nợ và dòng tiền đối với việc xác định tỷ giá kế toán. Tham luận cũng chỉ ra những rủi ro tài chính phát sinh khi doanh nghiệp có khoảng cách lớn giữa thời điểm ghi nhận giao dịch và thời điểm thanh toán thực tế.
Tiếp đó, PGS.TS Nguyễn Đăng Huy trình bày chuyên đề “Hạch toán ngoại tệ trong hoạt động kinh doanh”. Nội dung tập trung phân tích các nguyên tắc kế toán đối với giao dịch ngoại tệ theo quy định hiện hành, đặc biệt là những điểm mới trong việc xác định tỷ giá giao dịch thực tế khi ghi nhận ban đầu. Báo cáo làm rõ cơ sở lựa chọn tỷ giá mua hoặc tỷ giá bán chuyển khoản tương ứng với bản chất kinh tế của từng loại giao dịch, góp phần nâng cao tính trung thực và hợp lý của thông tin kế toán.
Trong tham luận “Xử lý và hạch toán chênh lệch tỷ giá trong hoạt động kinh doanh”, TS. Đặng Văn Quang đã phân tích sâu cơ chế hình thành chênh lệch tỷ giá, phân biệt giữa chênh lệch tỷ giá đã thực hiện và chưa thực hiện, đồng thời làm rõ nguyên tắc đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ tại thời điểm lập báo cáo tài chính. Báo cáo cho thấy việc nhận diện đúng bản chất của các khoản lãi, lỗ tỷ giá có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc đánh giá chất lượng lợi nhuận và hiệu quả tài chính của doanh nghiệp.
Bên cạnh các báo cáo chính, hội thảo còn ghi nhận nhiều tham luận chuyên sâu của các giảng viên Khoa Kế toán như ThS. Hà Thị Tường Vy, ThS. Vũ Thị Thêu Hương, ThS. Đoàn Vân Khánh và ThS. Đặng Thị Hồng Thắm. Các tham luận tập trung phân tích những điểm mới của Thông tư 99/2025/TT-BTC, các tình huống thực tiễn liên quan đến ghi nhận giao dịch ngoại tệ, đánh giá lại khoản mục tiền tệ cuối kỳ, xử lý chênh lệch tỷ giá trong doanh nghiệp xuất nhập khẩu và chuyển đổi báo cáo tài chính từ ngoại tệ sang đồng Việt Nam.
Đặc biệt, các báo cáo đều nhấn mạnh yêu cầu phải tiếp cận kế toán ngoại tệ theo bản chất kinh tế của giao dịch thay vì chỉ tiếp cận theo hình thức pháp lý. Đây cũng là xu hướng phát triển của kế toán hiện đại trong bối cảnh chuẩn mực kế toán quốc tế ngày càng được áp dụng rộng rãi.
Từ ghi nhận kế toán đến quản trị rủi ro tài chính
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là vai trò của kế toán trong quản trị rủi ro tỷ giá.
Các đại biểu cho rằng trong môi trường kinh doanh hiện đại, kế toán ngoại tệ không chỉ dừng lại ở chức năng ghi nhận và lập báo cáo tài chính mà cần tham gia trực tiếp vào quá trình nhận diện, đo lường và kiểm soát rủi ro tài chính của doanh nghiệp.
Thông qua hệ thống thông tin kế toán, doanh nghiệp có thể xác định vị thế ngoại tệ, đánh giá mức độ phơi nhiễm rủi ro tỷ giá, dự báo tác động của các kịch bản biến động tỷ giá đến doanh thu, chi phí, lợi nhuận và dòng tiền. Trên cơ sở đó, nhà quản trị có thể đưa ra các quyết định phù hợp về cơ cấu nguồn vốn, chính sách thanh toán, cân đối thu – chi ngoại tệ và lựa chọn các công cụ phòng ngừa rủi ro.
Các tình huống thực tiễn được trình bày tại hội thảo cho thấy nhiều doanh nghiệp có thể phát sinh lợi nhuận kế toán do đánh giá lại tỷ giá cuối kỳ nhưng chưa tạo ra dòng tiền thực tế tương ứng. Ngược lại, cũng có những doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính do biến động tỷ giá mặc dù hoạt động sản xuất kinh doanh vẫn ổn định. Điều này đặt ra yêu cầu phải phân tích đúng bản chất của thông tin kế toán và nâng cao năng lực quản trị tài chính trong doanh nghiệp.
Gắn kết nghiên cứu khoa học với đổi mới đào tạo
Phần thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi giữa các giảng viên và nhà nghiên cứu. Các đại biểu tập trung làm rõ những vướng mắc trong thực tiễn áp dụng quy định về kế toán ngoại tệ, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy, nghiên cứu và tư vấn doanh nghiệp.
Thông qua hội thảo, nhiều nội dung mới đã được bổ sung vào nguồn học liệu phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Kết quả hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để Khoa Kế toán tiếp tục cập nhật chương trình đào tạo, đổi mới giáo trình, bài giảng và nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực kế toán – kiểm toán đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Phát biểu tổng kết hội thảo, PGS.TS Đặng Văn Thanh đánh giá cao chất lượng các tham luận cũng như tinh thần nghiên cứu khoa học nghiêm túc của đội ngũ giảng viên. Đồng thời khẳng định việc tổ chức các hội thảo chuyên đề là hoạt động cần thiết nhằm thúc đẩy nghiên cứu khoa học, nâng cao trình độ chuyên môn và tăng cường sự gắn kết giữa nhà trường với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp.
Thành công của Hội thảo khoa học “Kế toán ngoại tệ và tỷ giá trong hoạt động kinh doanh” tiếp tục khẳng định vị thế của Khoa Kế toán trong công tác nghiên cứu khoa học, đồng thời thể hiện quyết tâm của Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội trong việc xây dựng môi trường học thuật hiện đại, gắn đào tạo với thực tiễn và phục vụ hiệu quả cho sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.
Tin & ảnh: Hạnh Trần