Trao đổi về hệ xác lập giá trị học tập cá nhân
Tiếng Việt

Hoạt động chung

Trao đổi về hệ xác lập giá trị học tập cá nhân

09:02 - 06-12-2018

Nhà giáo: Trần Anh Thơ

Tri nhận về thời cuộc và bản thân

Mỗi thời đại có yêu cầu riêng của nó. Ta đang sống trong thời đại mà cuộc cách mạng 4.0 tác động đến toàn bộ cuộc sống trong đó có giáo dục và tự giáo dục. Kiến thức và tầm văn hóa của con người ngày nay cao, đòi hỏi giáo dục và tự giáo dục phải đổi mới, phải hiện đại, nhiều kiến thức hơn ngày xưa. Thời đại nào cũng đòi hỏi trình độ người dạy và người học phải đáp ứng yêu cầu của xã hội thì người ta mới bỏ tiền đầu tư cho giáo dục.. Rõ ràng đang có cuộc cạnh tranh khá gay gắt trong giáo dục hiện đại.. Thầy phải chuyên sâu và uyên thâm, có kiến văn của một nền giáo dục kỹ thuật - công nghiệp 4.0. Trò có nền tảng nuôi dưỡng bản thân. Đó là cần đủ dũng cảm và kiên trì để biến giấc mơ trở thành sự thật. Nỗ lực và làm viêc hăng say là điều  quan trọng, nhưng điểm mấu chốt giúp bạn thành công chính là luôn tin tưởng vào bản thân mình.. Biết tri nhận một thực tế cay đắng và ngọt ngào là, khí một cánh cửa hạnh phúc đóng lại cũng là lúc một cánh của khác mở ra.. Đừng nhìn mãi vào cánh của đã đóng lại, vô tình bỏ lỡ  những điều hạnh phúc khác đang tồn tại xung quanh..Ý thức có khả năng hướng tới mục tiêu. Đó là động lực của nhiệt tình và sự hứng thú mà bạn cảm thấy khi bắt đầu đat mục tiêu và hành động tuần tự để hướng tới việc đạt được nó. Sau đó nó sẽ sản sinh ý tưởng và năng lực để đạt mục tiêu..

Động lực hướng tới mục tiêu

Ta là người Việt nên dạy và học trước hết cũng phải phấn đấu tạo ra cái chất “thuần Việt ” đã, để cho người Việt nhận ra chân dung và sắc Việt trong giáo dục và tự giáo dục mình trước những biến động của thời đại. Không chạy theo “mốt”. Xây dựng phong cách mới là điều cốt lõi. Phong cách dạy và học - tự học mới đó phải chạm đến những rung cảm sâu xa nhất trong lòng phụ huynh và học sinh., hai cái đó là một không thể tách rời. Còn phương pháp mới rất đa dạng, người thì dạy theo phương pháp ngữ pháp chức năng, người thì theo đường hướng giao tiếp, hay đường hướng lấy người học làm trung tâm, hoặc Blended Learning v.v.. Vâng, rất nhiều ý tưởng, rất nhiều hoài bão.. Ý tưởng là nguồn năng lượng tự do… Ý thức là cần những mục tiêu rõ ràng cụ thể mà người học hoàn toàn tâm huyết.. Đó là suy nghĩ sâu. Suy nghĩ có ý thức là nhận diện, so sánh, phân tích và quyết định, ý thức lưu trữ và giải quyết các thông tin dưới mệnh lệnh của tiềm thức. Một tư duy khúc triết và minh tường sẽ dấn tới một hiệu quả như mong muốn - dạy dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng vào những mục đích cụ thể.. Học và hành là vậy!

Suy ngẫm về một phong cách học mới

Đổi mới giáo dục, trước nhất là đổi mới từ nhận thức ở mỗi học sinh, sinh viên về năng lực tự học và năng lực kiểm soát để học suốt đời. Để hiện thực hóa, chúng ta phải làm nhiều việc:

Một, người học suốt đời cần hiểu biết về bản thân, tức biết học từ chính mình, mục đích, nội dung, phương pháp học tập của chính mình. Mục đích đối với từng nội dung hay giai đoạn cuộc sống của người đó. Tôi có năng lực gì? Trình độ ở mức nào? Và thực sự muồn đi đến đâu khi bắt đầu một quá trình tự học.

Hai, kỹ năng tư duy, phải được duy trì tích cực với trí tuệ cảm xúc cao emotional intelligence, sự quan tâm, sở thích, niềm đam mê giúp người học lựa chọn học cái gì và biết sử dụng kinh nghiệm bản thân - kỹ năng quan trọng của người học suốt đời, tức là biết  học tập trong môi trường xã hội: kỹ năng giao tiếp, làm việc theo nhóm, biết hạn chế và loại bỏ những những động cơ bên ngoài chi phối động lực bên trong cũng như loại bỏ những thói quen trở ngại đến những suy nghĩ và sáng tạo.

Ba, biết đánh thức các năng lượng và năng lực. Quá trình học tập là quá trình đánh thức các năng lượng và năng lực phản ảnh sự thật, năng lực nhận thức trung thực, năng lực rung động trên những đối tượng khác nhau, năng lực đề kháng trước những biến động xã hội, chính trị gây ra, tiếp đó là năng lực nhìn thấy mình trong tương lại.

Bốn, khi học cần thực hành để có khả năng, có tay nghề, dược trải nghiệm thực tiễn để nhìn  nhân vấn đề một cách đa chiều hơn, sâu sắc hơn thông qua phát vấn, phản biện, tranh luận, phân tích , đối chiếu so sánh, dự báo xung đột và giải quyết xung đột rồi đưa ra quyết định cuối cùng v.v..

Năm, kiến thức - kỹ năng nghề - thái độ tức trí tuệ xúc cảm, cần có sự gắn kết với nhau trong quá trình tự học. Phải coi đó đó là một định hướng tự đào tạo. Sự gắn kết kiến thức, kỹ năng nghề và trí tuệ xúc cảm cao qua trải nghiệm, kinh nghiêm  học tập, công tác cần được  đối chiếu với thực tiễn, tức là phải học qua trải nghiệm  của bản thân, qua những nấc thang của thành công và cả thất bại.

Sáu, khai mở vô thức từ chính việc tự học của mỗi cá nhân. Đó là cách tự học và việc học suốt đời. Về cách tự học là do mỗi người lựa chọn nên càng tự học nhiều bao nhiêu thì yếu tố vô thức trong mỗi con người được khai mở rộng bấy nhiêu.. Càng tự học và học liên tục bao nhiêu thì kết quả tư duy ý thức sẽ tự động và từng phần chuyển qua thành tư duy vô thức bấy nhiêu. Như vậy, khi tự học càng nhiều thì trình độ nhận thức càng được mở rộng và tiềm năng ấn giấu càng định hình để chờ kích hoạt động lực sản sinh trí tuệ. Về khổ công tự nghiệp này, chúng ta phái  nói đến GS, Viện sĩ Nguyễn Cảnh Toàn, nguyên thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Các mệnh đề toán học của ông ra đời và được lý giải bằng những luận đề lô-gíc của năng lực trí tuệ không gian..

Xây dựng nhân cách người học

Tạo ra những mẫu người học mới có tư duy phản biên, biết khám phá chính  mình và dám  vượt qua nhũng vùng u tối, nỗi sợ hãi của chính mình  rất cần có sự chỉ dẫn của thầy cô giáo - những người có trí tuệ xúc cảm cao, như lời ông Bill Gates, chạm tới nỗi lòng trắc ẩn của người học thì mới làm phát lộ những tiềm năng trí tuệ và hoài bão còn giấu ẩn nơi học sinh.. Trước hết, cần xây dựng nhân cách người học.

Đó là tính tích cực xã hội mạnh mẽ nhằm lĩnh hội triệt để nhằm đi tới vùng miền tương lai mà mỗi người tự hoạch định sau khi rời ghế nhà trường, biết quan tâm, chăm sóc phẩm chất  nhân cách của mình, sở trường, sở đoản, niềm đam mê tự đáy lòng để hình thành ý thức phấn đấu, quyết tâm phấn đấu vì một mục tiêu cụ thể, vì một niềm mơ ước cháy bỏng. Nhà toán học Lê Bá Khánh Trình, nhà toán học Ngô Bảo Châu ở các thời điểm khác nhau đã khắc họa chân dung toán học Việt Nam trên thế giới là một điển hình giáo dục Việt Nam, biết xây dựng các giá trị chuẩn mục và xây dựng quan hệ bạn bè khác, xây dựng nhân cách cho chính bản thân mỗi người một cách độc lập - năng lực trí tuệ không gian, năng lực trí tuệ ngôn ngữ và nằng lực trí tuệ giao tiếp. Những năng lực này được trang bị và được phát huy sẽ cho họ phương pháp để họ tự biết và dám tự mình chiếm lĩnh lấy kiến thức..

Vâng, những con người nhu vậy là con người tự do, có năng lực tư  duy độc lập, giầu khả năng và ý chí sáng tạo. Vâng, đó là cũng là sự lãng mạn học thuật Việt Nam..

Hà Nội, tháng 12/2018

  • tags